De chakra’s vormen een levende kaart van energie, ervaring en bewustzijn. Zij verbinden de kracht die ons omringt met de fijnere energiebanen in onszelf. Wie met chakra’s werkt, kijkt daarom niet alleen naar het zichtbare lichaam, maar naar de hele mens: lichaam, gevoel, denken, ziel en spirituele ontwikkeling.
Wat zijn chakra’s?
- Chakra is Sanskriet voor wiel, rad of schijf.
- Een chakra is een energiecentrum waar levensenergie wordt ontvangen, getransformeerd en verder verdeeld.
- De zeven hoofdchakra’s vormen samen een verticale lijn van de basis van de wervelkolom tot boven de kruin.
- Elk chakra draagt een eigen kwaliteit, kleur, element en bewustzijnsthema.
De mens als lichaam én energie
In de oosterse wijsheid wordt de mens gezien als meer dan zijn zichtbare lichaam. Naast het fysieke lichaam is er een fijnstoffelijk lichaam: een veld van energie dat door en rond ons heen stroomt. Via dit veld zijn wij verbonden met de grotere levenskracht die overal aanwezig is.
De energiebanen in dit fijnstoffelijke lichaam worden in de Indiase traditie nadi’s genoemd. In de Chinese leer spreken we over meridianen. De chakra’s vormen de krachtige ontmoetingspunten tussen deze banen en de energie die ons omringt. Zij geven richting aan prana, chi of levenskracht, zodat deze haar weg door ons hele wezen kan vinden.
Elk chakra correspondeert met een eigen levensgebied. Zo draagt het eerste chakra de kwaliteit van basis en aarding, terwijl het zevende chakra de poort vormt naar ruim bewustzijn en verbinding met het grotere geheel. Wanneer we bewust met deze centra leven, leren we onze eigen energie steeds beter kennen.
De zeven chakra’s en kundalini
Het klassieke chakrastelsel komt voort uit de Indiase yoga- en tantratraditie. De zeven hoofdchakra’s liggen als een verticale reeks van het stuitgebied tot de kruin. Zij worden vaak voorgesteld als lotusbloemen: ieder met een eigen kleur, aantal bloembladen, klank en kwaliteit.
In deze traditie rust de kundalini, de innerlijke scheppingskracht, in het eerste chakra, Muladhara. Door aandacht, adem, meditatie, mantra en innerlijk werk kan deze energie zich langs de centrale as omhoog bewegen. Haar weg voert langs ieder chakra en mondt uit in het zevende chakra, Sahasrara, waar bewustzijn zich opent voor het goddelijke en het universele.
Wervelingen van licht en bewustzijn
Een chakra kan worden ervaren als een ronddraaiend centrum van licht en beweging. In het etherische veld lijken zij op draaikolken of op de open kelk van een bloem. De steel van iedere bloem ontspringt bij de ruggengraat; de open bloem richt zich naar de buitenzijde van het energieveld.
Hoe levendiger een chakra stroomt, hoe duidelijker de eigen kwaliteit tot uitdrukking komt. De chakra’s dragen de zeven kwaliteiten van de schepping in zich. Met groei in bewustzijn wordt de gevoeligheid voor deze krachten sterker en kan hun licht helderder worden waargenomen.
In energetisch werk worden de chakra’s ook verbonden met het zenuwstelsel en de endocriene klieren. De subtiele energiestroom wordt daarbij gezien als een innerlijke brug tussen bewustzijn, gevoel, gedachte en lichamelijke aanwezigheid. Iedere chakra bevat alle kleurtrillingen, terwijl één kleur steeds de boventoon voert.
De vijf elementen: tattva’s
De oude Indiase yogawetenschap werkt met vijf fundamentele elementen, de tattva’s: aarde, water, vuur, lucht en akasha of ether. Deze kwaliteiten bewegen voortdurend door ons heen en komen vooral tot uitdrukking in de eerste vijf chakra’s.
- Aarde hoort bij het eerste chakra: stevigheid, aanwezigheid en basis.
- Water hoort bij het tweede chakra: gevoel, stroming en creativiteit.
- Vuur hoort bij het derde chakra: kracht, richting en daad.
- Lucht hoort bij het vierde chakra: liefde, ruimte en verbinding.
- Ether hoort bij het vijfde chakra: klank, waarheid en expressie.
In svara-yoga, de yoga van de bewuste ademhaling, wordt geleerd om deze elementen in jezelf te herkennen en ermee te werken. Door je adem, aandacht en levenswijze af te stemmen, ontstaat meer verfijning in de manier waarop je energie gebruikt.
Oefening, innerlijke waarneming en groei
Het chakrastelsel is een uitnodiging tot zelfwaarneming. In stilte kun je voelen hoe energie zich door de verschillende centra beweegt. Waar voel je ruimte? Waar vraagt een deel van jezelf om aandacht, rust, beweging of expressie? Juist dit luisteren naar binnen maakt het werk met chakra’s persoonlijk en levend.
Visualisatie, mantra japa, meditatie en liefdevolle dienstbaarheid zijn eeuwenoude manieren om de aandacht te verfijnen. Yantra’s — abstracte, heilige vormen — kunnen daarbij helpen om de geest te richten en het beeld van een chakra in jezelf vast te houden. Zo wordt oefenen geen prestatie, maar een weg van herinneren wie je in wezen bent.
De chakra’s werken als ontvangststations, transformatoren en verdelers van prana. In die beweging kunnen zij helpen om de stroom tussen de verschillende lagen van ons wezen te ervaren: van de aardse basis tot de geestelijke ruimte boven de kruin.
De centrale energiestroom
De centrale verticale baan door de chakra’s wordt Sushumna genoemd. Langs deze as beweegt de kundalini. Twee aanvullende energiestromen, Ida en Pingala, weven zich als een spiraal rond deze centrale baan. Samen vormen zij een dynamisch geheel van ontvangende, actieve, stijgende en dalende energie.
Naast de zeven hoofdchakra’s kent het lichaam nog vele andere energiecentra, bijvoorbeeld in de handen, voeten, nek en miltstreek. Toch vormen de zeven hoofdchakra’s de bekendste kaart voor innerlijke ontwikkeling. Zij brengen de hele reis samen: van het eerste chakra, dat ons helpt stevig op aarde te staan, tot het zevende chakra, dat ons herinnert aan onze verbinding met het grotere geheel.
Drie groepen chakra’s
De eerste en tweede chakra’s verbinden ons met lichaam, basis, gevoel en levenslust.
De derde, vierde en vijfde chakra’s laten zien hoe kracht, liefde en expressie door ons heen bewegen.
Het zesde en zevende chakra openen intuïtie, inzicht en de verbinding met bewustzijn.
De weg door de chakra’s is geen rechte lijn die je moet afleggen. Het is een voortdurende ontmoeting met jezelf. Met iedere ademhaling, gedachte, ervaring en bewuste keuze kan de energie opnieuw in beweging komen.