Prana is één levensenergie, maar beweegt niet overal op dezelfde manier. Yoga en Ayurveda beschrijven vijf hoofdstromingen of vayu’s. Iedere stroom heeft een eigen richting en werkgebied. Samen onderhouden zij opname, verwerking, uitscheiding, expressie en verspreiding.
Prana-vayu: ontvangen en openen
Prana-vayu beweegt vooral in borst, hart en hoofd en wordt verbonden met inademing en opname. Het gaat niet alleen om lucht, maar ook om indrukken, aandacht en alles wat van buiten naar binnen komt. De beweging is naar binnen en omhoog gericht.
Anahata, het hartchakra, en het borstgebied spelen in deze stroom een belangrijke rol. Een rustige, ruime inademing helpt om de ontvangende kwaliteit ervan te ervaren.
Apana-vayu: dalen, aarden en loslaten
Apana beweegt in onderbuik, bekken en benen en heeft een neerwaartse richting. Deze stroom wordt verbonden met uitscheiding, voortplanting, geboorte en het vermogen om los te laten. Muladhara en de aardende basis sluiten hier sterk bij aan.
Wanneer prana-vayu ontvangt en apana-vayu loslaat, ontstaat een natuurlijk ritme. Veel yogische oefeningen brengen beide stromen samen in de onderbuik.
Samana-vayu: verzamelen en verteren
Samana bevindt zich rond navel en zonnevlecht. De beweging gaat naar het midden. Deze vayu verteert voedsel, maar symbolisch ook ervaringen en indrukken. Hij wordt verbonden met onderscheidingsvermogen, verwerking en het innerlijke vuur van Manipura.
Rust rond maaltijden, aandacht voor de buik en een gelijkmatige adem ondersteunen de ervaring van centreren en verwerken.
Udana-vayu: oprichten en uitdrukken
Udana beweegt vanuit keel en hoofd omhoog. Deze stroom ondersteunt spreken, uitdrukking, groei en het vermogen zich op te richten. Vishuddha en Ajna sluiten aan bij de beweging van stem naar inzicht.
Klank, mantra, zingen en een lange uitademing laten de opgaande en expressieve kwaliteit van udana ervaren.
Vyana-vayu: verspreiden en verbinden
Vyana beweegt vanuit het centrum door het gehele lichaam. Deze stroom verbindt de delen met het geheel en wordt gekoppeld aan circulatie, coördinatie en de verspreiding van levenskracht.
Wanneer de vijf vayu’s samenwerken, wordt prana opgenomen, naar beneden geleid, verwerkt, omhoog uitgedrukt en door het hele systeem verspreid. Zo vormen zij een fijnmazige kaart van het levende energielichaam.
Vragen over de vijf prana-vayu’s: stromingen van levensenergie
Wat zijn de vijf prana-vayu’s?
Prana, apana, samana, udana en vyana zijn vijf richtingen waarin levensenergie volgens yoga en Ayurveda door het lichaam beweegt.
Welke vayu beweegt naar beneden?
Apana-vayu beweegt neerwaarts door onderbuik, bekken en benen en wordt verbonden met aarding en loslaten.
Welke vayu hoort bij de zonnevlecht?
Samana-vayu verzamelt energie rond navel en zonnevlecht en wordt verbonden met vertering, verwerking en het innerlijke vuur.